Postavilo se pitanje, da li se stav modernog čoveka prema prirodi tako temeljno razlikuje od onoga u prošlosti, da bi se već samim tim stekle pretpostavke za jedan sasvim različit polazni osnov ma kakvog – na primer, umetničkog – odnosa prema njoj. Stav savremenosti prema prirodi teško da može pronaći svoj izraz, kao što je to bio slučaj u prethodnim stolećima, u jednoj svestranoj filozofiji prirode. On je, svakako, dalekosežno određen modernom naukom o prirodi i tehnikom. Otuda nije samo istraživač prirode sklon da traga za slikom prirode u savremenoj nauci o prirodi, a posebno u modernoj fizici.
Djelo jednog od najvećih baletana svih vremena Watslawa Nizinskog
U svojem najpoznatijem djelu La rebelio de las masas (Pobuna masa) Ortega je čovjeku-masi suprotstavio duhovnog aristokratu, analizirajući katastrofalno posljedice `odusustva boljih`, tvrdeći da masa ne može stvoriti ni organiziranu državu, ni umjetnost, ni znanost – to je stvar pojedinaca – dok narod vrši samo elementarne funkcije. U tom smislu, Ortega tvrdi da je jedino čovjekovo izlaženje – izlaženje unutra, u sebe, ka suštoj usredotočenosti, gdje je carstvo ideja, a to mu olakšava tehnika. Ona mu omogućava da lakše preživi kako bi imao mogućnosti i vremena da se vrati sebi, kako bi potvrdio smisao ljudskog bivanja. Čovjek tehnikom mijenja prirodu, koja mu je tu potrebu sama nametnula, i time prestaje ovisan zavisan o njoj. Pomoću tehnike se okolina prilagođava pojedincu, a ne pojedinac okolini, čime se čovjek potvrđuje kao najmoćnije biće u prirodi. Zbog toga Ortega kaže da `čovjek bez tehnike, znači bez reakcije protiv svoje okoline, nije čovjek`. Tehnika čovjeku ne samo da olakšava život, ona stvara blagostanje, stvara suvišnost u smislu obilja življenja koje mu je neophodno da ne bi podlegao tjeskobi svijeta. Ali, tu se javlja osnovni problem u odnosu čovjeka i tehnike, problem koji je danas aktualniji nego ikad: tehnika počinje obesmišljava život, pa čovjek gubi želju za suštinskim usredotočenjem a jača potrebu za blagostanjem, misli na djelovanje, a zaboravlja na `naše neiskvarene dubine`. Zbog toga je Ortegino upozorenje od prije šezdeset godina bilo proročko: `Tehnika kao neograničena sposobnost dovodi čovjeka u ovisan položaj i čini mu život praznim, zato što postojati isključivo kao biće tehnike za čovjeka prestavlja mogućnost da bude sve, pa prema tome da ne bude ništa određeno`. Branko Kukić
Brevijar ljubavnih čaranja. Saran Aleksandrijan je jedan od poslednjih učesnika one velike nadrealističke avanture koja je imala nameru da sprovede revoluciju duha, tela i društva. Ta vatra koja se palila i gasila od 1920. do pre nekoliko decenija i danas ima svoju stvaralačko-magijsku moć skrivenu u dubinama, u podsvesti savremenog čoveka kao živi dokaz da se čovek morao buniti i da će se opet pobuniti. Oblik te nove pobune nije nam u ovom trenutku jasan, ali je neophodan kao neugašena nada da čovečanstvo još nije mrtvo. Kao autentični nadrealista, Aleksandrijan se interesuje za najšira pitanja duha – objavio je knjige proze i poezije, knjige o slikarstvu (o nadrealističkom slikarstvu, o Maksu Ernstu, Hansu Belmeru, Viktoru Brauneru, Marselu Dišanu), zatim knjigu o Bretonu, istoriju erotske književnosti, istoriju okultne filozofije, knjigu o odnosu nadrealizma i snova, o ljubavi, kao i ovu knjigu o seksualnoj magiji. Dakle, pisao je o svemu onome što je bilo u osnovi ideja nadrealizma, a što je trebalo da pomeri granice ljudskog saznanja kako bi se čovek oslobodio kao biće, čiji su svetovi dublji i širi od sveta koji je izgradio na temelju čistog razuma i puke praktičnosti. Značaj tog napora nadrealistâ biće nezaobilazan u budućnosti, pod uslovom da čovek ne završi kao totalni i totalitarni tehnolog. Tada mu neće pomoći ni nadrealizam! U ovoj Aleksandrijanovoj knjizi sažeto je sve ono što seksualnost čini jednom od najosnovnijih ljudskih potreba, sa svom svojom lepotom, omamom, ali i ono što nije puko zadovoljavanje čula i strasti, nego i transcendentno, odnosno veza sa onostranim i božanskim. Ovde je seksualnost uzvišena, lepa, pokretačka i stvaralačka. Kao takvoj, Aleksandrijan joj pridaje važno mesto u čovekovom potvrđivanju kao jedinog samorazumevajućeg bića u prirodi, ističući ono što je božanski erotizam, a odbacujući đavolji erotizam. Ta činjenica i namera je danas veoma važna kada mnoge satanističke, destruktivne vizije, ideje i sekte opsedaju savremenog čoveka, koji se stolećima bori za svoje božansko mestašce u ustrojstvu sveta.
Mono-polemike o prevođenju poezije
Ostali autori: Carlo Mario Martini Opis: Umberto Eko i kardinal Karlo Marija Martini.
U veljači 1943., poslije nekoliko azila za duševne bolesti, Artaud je prebačen u Slobodnu zonu, u Rodez, odakle šalje pisma prijateljima iz predratnih godina u kojima govori o zlim silama s kojima se bori, o demonima i čarobnjacima koji ga začaravaju, o čudesnom štapu svetog Patrika, izvoru njegove snage, koji mu je otet, o fantazmima paranoidnog sindroma koji ga opsjedaju i zbog kojeg se nalazi u azilu u Rodezu. Prije nego napusti azil u Rodezu, u posljednjim pismima koja šalje prijateljima, Artaud će ispostaviti spisak beda, kroz koje obično prolazi duševni bolesnik u francuskim azilima, i nepravdi učinjenoj njemu osobno. Svoje će pritužbe magistralno proširiti na uvjete čovjekove sudbine uopće, na sveopću banalnost svijeta u kojem se živi, u kojem je sve manje mjesta za čudesno, za poeziju i za umjetnika.
Duboko, magično, obuzimajuće djelo o prostoru, našim domovima, o tome kako u njima živimo i kako oni na nas djeluju. Svaki tip prostora ima svoju psihologiju, bilo da je riječ o tavanu, podrumu, šumi ili gnijezdu. Filozofija, ali i književnost.
Mračna interpretacija moderne dvovekovne istorije Srbije i njenih junaka od Miloša i Vuka do Dobrice i Koštunice, istorije kojom vladaju laž, prevara, nasilje, glupost, bes i besmislene i bezočne manipulacije vladara i tajnih službi.
Podsetnik na ludilo. Autobiografska priča o borbi s depresijom Vilijama Stajrona, slavnog američkog pisca, dobitnika Pulicerove nagrade, autora romana Sofijin izbor.
Priča o utopijama je možda najoriginalnije zamišljena studija utopijskog fenomena koja je do sada napisana. Posle načelnih i detaljnih razmatranja najvažnijih dela klasične utopijske literature, Mamford pomera fokus na ‘društvene mitove’ i političke pokrete čije su ambicije i projekcije, od 19. veka na ovamo, presudno uticale na stanje sveta u kojem živimo…
Beleške o redefiniciji kulture. Le grand ennui, Sezona u paklu, U postkulturi, Sutrašnjica… prema recenzentici, prof. dr. sc. Ladi Čale Feldman, kazuju o procesu vrijednosnog odcjepljenja od drevnih europskih tradicija židovske, antičke i kršćanske kulture što, prema Steineru, teče od Francuske revolucije naovamo. Središnje mjesto autorovih preokupacija zauzima dakako Holokaust i njegovi nažalost uvijek obnovljivi razorni ideološki tragovi u zapadnjačkoj kulturi današnjice, zbog čega je ova knjiga relevantna i danas. Steiner je, kao što naglašava recenzentica, zabrinuti promatrač pogubnih simptoma čak mjestimice i nepovratne devalvacije europskog književnog i kulturnog naslijeđa koja se tijekom dvadesetoga stoljeća pokazala i u svojem najgorem, ratničkom i rasno-eksterminacijskom obliku.
Zbignjev Herbert je jedan je od trojice najvećih poljskih pesnika XX veka. Međutim, nije ništa manje značajan ni kao esejista, autor triju esejističkih knjiga, Varvarin u vrtu (1962), Mrtva priroda sa đemom (1993) i Lavirint nad morem (2000), od kojih je najpoznatija i najprevođenija prva. Bila je to knjiga na koju se čekalo. U Poljskoj, a bogme i u Evropi. Ili, kako kaže drugi veliki esejista, Zbignjev Bjenjkovski: Herbert je za razliku od drugih imao hrabrosti da napiše dugoočekivanu knjigu. Ali, šta u ovom slučaju znači hrabrost? Pisati u drugoj polovini XX veka o likovnoj umetnosti, velikoj i mnogima dobro znanoj, a da nisi poznati istoričar umetnosti. Ili o istoriji u doba antike, renesanse, XX veka. O mitologiji, o religiji, a da nisi ni pravi istoričar. Herbert je takvu knjigu napisao, jer nije patio od ambicija da mora da napiše nešto izuzetno, dotle nepoznato, da čini nekakva senzacionalna otkrića u toj oblasti, da zasenjuje erudicijom. Ništa od toga. Tradicija i odnos prema tradiciji spada u Herbertove najomiljenije teme.
Šta je politika? Šta bi mogao biti zajednički život? Ta pitanja nalaze se na samom početku ovog istraživanja. Ako pitanjima nedostaje neko bliže određenje, pokušaćemo da razumemo u kojem obliku se ove reči pojavljuju u istoriji. To je i put ove rasprave.
Iz prve biografije Sidarte, kasnije Bude, saznajemo da je u mladosti bio potpuno nesvestan bede ljudske sudbine. Bio je kraljevski sin i do zrelog doba živeo je u luksuzu, ugodnostima i slušajući muziku. Već je bio oženjen kada su bogovi odlučili da ga prosvete. Jednoga dana ugledao je nemoćnog starca, zatim bolesnika, patnika i na kraju leš. Tek tada je postao svestan da u svetu postoje starost, patnja i smrt, sve bolne strane života koje su mu dotle bile nepoznate. Zbog toga je odlučio da se povuče iz sveta, da postane monah i potraži put do nirvane.
Razgovori u Princetonu, s Rubenom Gallom
Alhemija je duhovno učenje koje u svojoj suštini sadrži svetost kosmosa i koja se prenosila u vidu misterija ili inicijacija, što potvrđuje da je u sebi skrivala veliku tajnu koja je bila dostupna samo posvećenicima ili onima koji su tu tajnu mogli da transponuju u svome duhu, bilo kao grnčari ili metalurzi na početku, bilo kao učitelji- misionari ili umetnici kasnije. To što su sve i čovek, nauka i umetnost vremenom desakralizovani ne umanjuje značaj alhemije kao postupka ili odnosa prema stvarnosti savremenog sveta i čoveka. U tom smislu knjiga Artura Švarca Umetnost i alhemija izražava uverenje da alhemija, ta Kraljevska umetnost”, ima najdublji mogući smisao za savremenost, a njeno prisustvo se danas najviše zapaža u umetnosti, budući da ona (pored snova) najdalje dopire u čovekove duboke tajne. Alhemijsko zlato je metafora za zlato duha. I u tome je njeno basnoslovno bogatstvo. Dakle, u alhemiji nikada nije reč o materiji kao strukturi, nego o materiji kao o simbolu preobražaja u tkivu unutrašnjeg života, kao o transmutaciji postojanja, o opusu magnum-u, o zlatu kao Kamenu mudrosti. Švarc (koji je ovaj tekst napisao za istoimenu izložbu na Venecijanskom bijenalu 1986. godine) na ubedljiv način dokazuje vezu savremene umetnosti (dakle, savremenog čoveka) sa alhemijom (slično je radio K. G. Jung), posebno podvlačeći ovu vezu sa nadrealizmom, čime je dokazao da nadrealizam niti predstavlja puko automatsko stvaranje, niti površno podražavanje nesvesnog, nego vezu donjih i gornjih slojeva čovekove ličnosti.
Gnoza. T.P. fan Baren, Endre fon Ivanka, Hajnrih Šlir… Šta je gnosis? Apokalipsa po Adamu, Hipostaza Arhonata, Apokrif Jovanov, Pismo Eugnostovo, Tumačenje duše, Jevanđelje…
